جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی | راهکارهای ترمیم و مراقبت

نگرانی در مورد جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی در شیراز یکی از دغدغه‌های اصلی بسیاری از بیماران است. به‌طورکلی، محل برش و بخیه‌ها در جراحی بلفاروپلاستی به‌گونه‌ای انتخاب می‌شود که کمترین اثر قابل مشاهده‌ای از خود بر جای بگذارد و با گذشت زمان، این خطوط به حداقل رسیده و در چین‌های طبیعی پلک پنهان شوند. این فرایند بهبود نیاز به زمان، مراقبت دقیق و همکاری بیمار با دستورالعمل‌های پزشک دارد تا نتایج مطلوب حاصل شود و زیبایی طبیعی چشم‌ها بازگردانده شود.

جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی

پس از برداشتن بافت‌های اضافی و اصلاح فرم پلک، لبه‌های برش خورده باید به‌دقت به هم بخیه شوند تا فرایند ترمیم آغاز گردد. این بخیه‌ها نقش حیاتی در جوش‌خوردن صحیح بافت‌ها، کنترل خونریزی و دستیابی به نتایج زیبایی‌شناختی مطلوب دارند. بدون بخیه‌های مناسب، لبه‌های زخم از هم جدا می‌مانند، ترمیم بافت به‌درستی صورت نمی‌گیرد و خطر عفونت و ایجاد اسکار نامطلوب افزایش می‌یابد؛ بنابراین، وجود بخیه پس از بلفاروپلاستی نه‌تنها طبیعی، بلکه ضروری است و بخش جدایی‌ناپذیری از فرایند جراحی محسوب می‌شود.

انواع بخیه‌ها در بلفاروپلاستی و زمان بهبودی آن‌ها

انتخاب نوع بخیه در جراحی بلفاروپلاستی بستگی به عوامل متعددی از جمله تکنیک جراح، نوع پوست بیمار و محل برش دارد. بخیه‌ها عموماً به دودسته اصلی قابل‌جذب و غیرقابل‌جذب تقسیم می‌شوند:

بخیه‌های قابل‌جذب (جذبی)

این نوع بخیه‌ها از موادی ساخته شده‌اند که توسط بافت‌های بدن در طول زمان تجزیه و جذب می‌شوند و نیازی به کشیدن آن‌ها نیست. جنس این بخیه‌ها معمولاً از پلیمرهای زیست‌سازگار مانند پلی‌گلایکولیک اسید (PGA)، پلی‌دیوکسانون (PDO) یا پلی‌لاکتیک اسید (PLA) است. مکانیزم جذب به این صورت است که آنزیم‌های بدن به‌تدریج رشته‌های بخیه را تجزیه کرده و آن‌ها را از بین می‌برند.

چه مدت و چگونه جذب می‌شوند؟ زمان جذب بسته به نوع ماده و ضخامت نخ بخیه متفاوت است، اما معمولاً بین ۱ تا ۶ هفته طول می‌کشد. برخی از آن‌ها ممکن است تا چند ماه نیز زمان نیاز داشته باشند. این بخیه‌ها به‌تدریج نرم و سست شده و سپس بدون نیاز به دخالت خارجی، کاملاً محو می‌شوند.

مزایا: عدم نیاز به کشیدن بخیه‌ها، کاهش مراجعه بیمار به مطب، راحتی بیشتر برای بیمار و حداقل کردن خطر عفونت ناشی از دستکاری بخیه‌ها. این ویژگی به‌ویژه در نواحی حساس مانند پلک که دسترسی و کشیدن بخیه‌ها می‌تواند دشوار باشد، مزیت مهمی محسوب می‌شود.

بخیه‌های غیرقابل‌جذب (کشیدنی)

این بخیه‌ها از موادی مانند نایلون، پلی‌پروپیلن یا ابریشم ساخته شده‌اند که توسط بدن جذب نمی‌شوند و باید پس از زمان مشخصی توسط پزشک کشیده شوند. هدف اصلی استفاده از این بخیه‌ها، ایجاد پایداری و حمایت طولانی‌مدت‌تر برای لبه‌های زخم، به‌ویژه در نواحی که تحت کشش بیشتری قرار دارند یا نیاز به ترمیم دقیق‌تر لایه‌های پوستی دارند، است.

چه زمانی و چگونه کشیده می‌شوند؟ بخیه‌های غیرقابل‌جذب در بلفاروپلاستی معمولاً ۵ تا ۷ روز پس از جراحی کشیده می‌شوند. این کار در مطب پزشک و با استفاده از ابزار استریل و دقیق انجام می‌شود. پزشک یا پرستار با دقت هر بخیه را قطع کرده و از پوست خارج می‌کند. زمان‌بندی دقیق کشیدن بخیه‌ها بسیار مهم است؛ اگر زودتر کشیده شوند، ممکن است زخم باز شود، و اگر دیرتر بمانند، می‌توانند رد بخیه بیشتری بر جای بگذارند یا واکنش التهابی ایجاد کنند.

آیا کشیدن بخیه‌ها دردناک است؟ کشیدن بخیه‌ها معمولاً با درد زیادی همراه نیست و بیشتر بیماران تنها احساس کشیدگی یا سوزش خفیفی را تجربه می‌کنند. ازآنجایی‌که پلک ناحیه‌ای حساس است، ممکن است برخی افراد کمی ناراحتی احساس کنند، اما این فرایند بسیار سریع انجام می‌شود و نیازی به بی‌حسی ندارد. 

مراحل بهبودی جای بخیه بلفاروپلاستی

فرایند بهبودی جای بخیه پس از بلفاروپلاستی یک روند تدریجی است و بسته به عوامل فردی، ممکن است در هر شخص متفاوت باشد. بااین‌حال، می‌توان یک جدول زمانی تقریبی برای مراحل مختلف بهبودی ارائه داد:

آیا جای بخیه بلفاروپلاستی همیشه باقی می‌ماند؟ 

پاسخ صریح این است که معمولاً یک خط بسیار ظریف در محل برش باقی می‌ماند. بااین‌حال، خبر خوب این است که در اغلب موارد، این خط با گذر زمان به‌قدری کم‌رنگ و محو می‌شود که با چشم غیرمسلح و از فاصله عادی، تقریباً نامرئی به نظر می‌رسد. مهارت و تجربه جراح در این زمینه نقش بسیار اساسی دارد. جراحان ماهر، برش‌ها را در چین‌های طبیعی پلک ایجاد می‌کنند تا جای زخم‌ها در این خطوط پنهان شوند.

انتخاب یک جراح باتجربه و متخصص، مانند دکتر مجید دشتستانی در شیراز سلامت که دانش عمیقی در آناتومی پلک و تکنیک‌های جراحی دارد، می‌تواند تأثیر چشمگیری در کیفیت نهایی اسکار داشته باشد.

عوامل مؤثر بر باقی‌ماندن و کیفیت جای بخیه بلفاروپلاستی

کیفیت و میزان باقی‌ماندن جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی تحت‌تأثیر عوامل متعددی قرار دارد که به دودسته اصلی زیر تقسیم می‌شوند:

1. عوامل مرتبط با فرد

• نوع پوست و ژنتیک
• سن
• وضعیت سلامت عمومی و تغذیه

1. عوامل مرتبط با جراحی

• مهارت و تکنیک جراح
• عمق و طول برش

عوامل مرتبط با مراقبت‌های پس از عمل

• رعایت دقیق دستورالعمل‌های پزشک
• قرارنگرفتن در معرض نور خورشید
• نکشیدن سیگار
• انجام‌ندادن فعالیت‌های سنگین و فشار بر چشم

مراقبت‌های مهم برای کاهش رد بخیه بلفاروپلاستی

مراقبت‌های صحیح و دقیق پس از جراحی بلفاروپلاستی، نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبودی سریع‌تر، کاهش عوارض و به‌حداقل‌رساندن جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی دارد.

• داروها
• کرم‌ها و پمادها
• نوبت‌های معاینه
• تمیز و خشک نگه‌داشتن ناحیه عمل

1. استفاده از کمپرس سرد
2. اجتناب از فعالیت‌های شدید و فشار بر چشم
3. رژیم غذایی سالم و هیدراتاسیون کافی
4. محافظت در برابر نور خورشید
5. پرهیز از آرایش و لنز تا بهبودی کامل
6. عدم دستکاری یا ماساژ شدید محل بخیه
7. استراحت کافی

پیشگیری از عفونت جای بخیه

پیشگیری از عفونت با رعایت بهداشت و دستورالعمل‌های پزشک آغاز می‌شود. عفونت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها وارد محل برش شده و شروع به تکثیر کنند. این امر می‌تواند ناشی از عدم رعایت بهداشت، دستکاری بیش از حد محل بخیه یا سیستم ایمنی ضعیف باشد.

علائم هشداردهنده عفونت

شناخت علائم عفونت و مراجعه فوری به پزشک، برای جلوگیری از عوارض جدی‌تر ضروری است:

• قرمزی شدید
• درد شدید و مداوم
• تورم بیش از حد یا بازگشت تورم
• گرمای موضعی
• ترشح چرکی
• تب و لرز
• تأخیر در بهبودی زخم

روش‌های درمانی برای بهبود یا رفع جای بخیه باقی‌مانده

انتخاب بهترین روش درمانی بستگی به نوع اسکار، سن اسکار، نوع پوست بیمار و انتظارات وی دارد و باید پس از مشاوره دقیق با دکتر یا متخصص پوست انجام شود.

1. درمان‌های موضعی

• پمادها و ژل‌های ترمیم‌کننده
• بهترین کرم‌ها و پمادها

1. روش‌های درمانی غیرتهاجمی و کم تهاجمی

• لیزردرمانی
• لیزرهای فرکشنال ( (Fractional Lasers
• لیزرهای عروقی  (Vascular Lasers)
• میکرونیدلینگ (Microneedling) 
• تزریق دارو
• درم ابریژن (Dermabrasion) 

جراحی ترمیمی (در موارد نادر و اسکارهای شدید)

درصورتی‌که جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی بسیار وسیع، برجسته یا بدشکل باشد و به روش‌های درمانی دیگر پاسخ ندهد، ممکن است جراحی ترمیمی اسکار آخرین گزینه باشد. در این جراحی، اسکار قدیمی برداشته شده و برش جدیدی با تکنیک‌های دقیق‌تر مانند Z-plasty یا W-plasty برای پنهان‌کردن آن در چین‌های طبیعی پوست ایجاد می‌شود.

تفاوت اسکارهای کلوئیدی و هیپرتروفیک در جای بخیه بلفاروپلاستی

در فرایند ترمیم زخم پس از بلفاروپلاستی، دو نوع اسکار برجسته (برآمده) ممکن است ایجاد شوند: اسکارهای کلوئیدی و اسکارهای هیپرتروفیک. اگرچه هر دو از نظر ظاهری مشابه به نظر می‌رسند، اما تفاوت‌های مهمی در نحوه تشکیل آن‌ها وجود دارد که بر رویکرد درمانی نیز تأثیر می‌گذارد.

اسکار هیپرتروفیک  (Hypertrophic Scar)

اسکار هیپرتروفیک یک اسکار برجسته و قرمزرنگ است که در محدوده اصلی زخم باقی می‌ماند و از مرزهای برش فراتر نمی‌رود. این نوع اسکار به دلیل تولید بیش از حد کلاژن در فرایند ترمیم ایجاد می‌شود و معمولاً در عرض چند هفته تا چند ماه پس از جراحی ظاهر می‌شود. اسکارهای هیپرتروفیک ممکن است با گذشت زمان، به‌تدریج مسطح‌تر و کم‌رنگ‌تر شوند، اما این فرایند ممکن است چندین ماه یا حتی سال طول بکشد. این نوع اسکارها به درمان‌های موضعی (مانند ژل‌ها و ورق‌های سیلیکون)، تزریق کورتیکواستروئید و لیزردرمانی پاسخ خوبی می‌دهند.

اسکار کلوئیدی  (Keloid Scar)

اسکار کلوئیدی یک نوع اسکار برجسته‌تر و معمولاً سفت‌تر از اسکار هیپرتروفیک است که فراتر از مرزهای اصلی زخم رشد می‌کند و به بافت‌های سالم اطراف آن نیز گسترش می‌یابد. کلوئیدها اغلب رنگ تیره‌تری (قرمز، بنفش یا قهوه‌ای تیره) دارند و ممکن است با خارش یا درد همراه باشند. این نوع اسکار بیشتر در افرادی با زمینه ژنتیکی خاص و پوست تیره شایع‌تر است. کلوئیدها تمایل به بازگشت پس از درمان دارند و مدیریت آن‌ها دشوارتر است. درمان‌های کلوئید شامل تزریق کورتیکواستروئید، لیزردرمانی، کرایوتراپی (سرمادرمانی)، جراحی (با ریسک بالای بازگشت) و رادیوتراپی پس از جراحی است. اغلب ترکیبی از روش‌های درمانی برای مدیریت کلوئیدها به کار می‌رود.

سؤالات متداول

۱. جای بخیه بلفاروپلاستی چه مدت بعد از عمل شروع به محوشدن می‌کند؟

مراحل اولیه بهبودی معمولاً در عرض ۲ تا ۴ هفته آغاز می‌گردد. اما فرایند کامل محوشدن و کم‌رنگ‌شدن خط بخیه، بین ۶ ماه تا یک سال و حتی گاهی بیشتر زمان می‌برد.

۲. آیا نوع پوست تأثیری بر ماندگاری جای بخیه بلفاروپلاستی دارد؟

بله، نوع پوست و ژنتیک فرد نقش بسیار مهمی در کیفیت و ماندگاری جای بخیه بعد از عمل بلفاروپلاستی دارد. پوست‌های تیره و افرادی با سابقه خانوادگی ایجاد کلوئید یا اسکارهای هیپرتروفیک، مستعدتر به داشتن اسکارهای پررنگ‌تر یا برجسته‌تر هستند.

۳. بهترین زمان برای شروع استفاده از کرم‌های ترمیم‌کننده جای بخیه پس از بلفاروپلاستی چه موقع است؟

بهترین زمان معمولاً حدود ۱ تا ۲ هفته پس از جراحی است.

۴. در صورت بروز عفونت در محل بخیه بلفاروپلاستی، چه اقداماتی باید انجام دهم؟

در صورت مشاهده هرگونه علائم عفونت مانند قرمزی شدید، تورم، درد، باید بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.

۵. آیا بعد از بلفاروپلاستی، می‌توانم از لوازم‌آرایش چشم برای پوشاندن جای بخیه استفاده کنم؟

استفاده از لوازم‌آرایش چشم باید تا زمان بهبودی کامل زخم و بافت‌های پلک، به‌خصوص پس از کشیدن بخیه‌ها و اطمینان از بسته‌بودن کامل زخم، به تعویق بیفتد. معمولاً این زمان حداقل ۲ تا ۳ هفته یا بیشتر است.