باز ماندن چشم بعد از عمل بلفاروپلاستی
عمل بلفاروپلاستی در شیراز که به جراحی پلک نیز شهرت دارد، یکی از پرطرفدارترین جراحیهای زیبایی است که هدف آن بهبود ظاهر و گاهی عملکرد پلکها است. این جراحی میتواند به رفع افتادگی پلک، برداشتن پف و کیسههای زیر چشم، و ایجاد ظاهری جوانتر و شادابتر کمک کند. بااینحال، همانند هر مداخله جراحی دیگری، بلفاروپلاستی نیز ممکن است با عوارض جانبی موقتی یا در موارد نادر، پایدار همراه باشد. از جمله این عوارض، باز ماندن چشم پس از جراحی است که میتواند نگرانیهایی را برای بیماران ایجاد کند.
در این مقاله به طور جامع به بررسی این عارضه، دلایل بروز، علائم، روشهای پیشگیری و راهکارهای درمانی آن میپردازیم تا شما با آگاهی کامل گام در این مسیر بگذارید و در صورت مواجهه با این وضعیت، آرامش خود را حفظ کرده و مسیر درمانی صحیح را دنبال کنید.
باز ماندن چشم بعد از عمل بلفاروپلاستی چیست؟
باز ماندن چشم پس از بلفاروپلاستی، وضعیتی است که در آن فرد قادر نیست پلکهای خود را به طور کامل ببندد. این ناتوانی میتواند درجات مختلفی داشته باشد؛ از یک بستهنشدن جزئی و نامحسوس که تنها در زمان خواب بروز میکند تا ناتوانی کامل در پوشاندن کره چشم. بستن کامل پلکها برای سلامت چشم از اهمیت حیاتی برخوردار است. پلکها نقش محافظتی دارند و به طور مداوم رطوبت لازم را برای سطح قرنیه فراهم میکنند. با هر پلکزدن، لایهنازکی از اشک روی چشم پخش میشود که علاوه بر مرطوب نگهداشتن، مواد مغذی را به قرنیه میرساند و ذرات خارجی را از سطح چشم پاک میکند. اگر پلکها به طور کامل بسته نشوند، بهویژه هنگام خواب که چشم برای مدت طولانی در معرض هوا قرار میگیرد، قرنیه خشک شده و مستعد آسیب، عفونت و التهاب میشود.
این عارضه که در اصطلاح پزشکی به آن «لاگوفتالموس» گفته میشود، میتواند از موارد بسیار خفیف و موقت تا نادرترین موارد پایدار و نیازمند مداخله جراحی متغیر باشد.
چرا چشمها بعد از بلفاروپلاستی ممکن است باز بمانند؟ (علل اصلی)
علل موقت
- تورم و التهاب طبیعی پس از جراحی: شایعترین علت باز ماندن موقت چشم، تورم و التهاب ناشی از دستکاری بافتها در حین جراحی است. این تورم میتواند حرکت طبیعی پلکها را محدود کرده و مانع از بستهشدن کامل آنها شود. با فروکشکردن تورم که معمولاً در عرض چند روز تا چند هفته اتفاق میافتد، پلکها بهتدریج توانایی خود را برای بستن کامل بازمییابند.
- تأثیر داروهای بیهوشی یا بیحسی: برخی داروهای بیهوشی یا بیحسی موضعی میتوانند به طور موقت باعث شلشدن عضلات پلک شوند و در ساعات اولیه پس از جراحی، توانایی بستن کامل چشم را تحتتأثیر قرار دهند. این اثر گذرا بوده و با ازبینرفتن اثر دارو، بهبود مییابد.
- کشیدگی موقت پوست یا عضلات: در روزهای ابتدایی پس از جراحی، ممکن است پوست و عضلات پلک به دلیل دستکاری جراحی و همچنین ورم، احساس کشیدگی داشته باشند. این کشیدگی میتواند مانع از بستهشدن روان و کامل پلک شود. این حالت نیز با بهبودی اولیه و کاهش التهاب برطرف میشود.
علل دائمی
- برداشت بیش از حد پوست، چربی یا عضله از پلک: این شایعترین دلیل پایدار لاگوفتالموس پس از بلفاروپلاستی است. اگر جراح مقدار بافت بیشتری از حد لازم را از پلک (بهخصوص پلک بالا) بردارد، ممکن است پوست کافی برای بستهشدن کامل پلکها باقی نماند.
- آسیب به عضلات کنترلکننده پلک یا اعصاب مرتبط: عضله بالابرنده پلک (لواتور پالپبره) و عضلات حلقوی دور چشم (اوربیکولاریس اکولی) نقش اصلی را در باز و بستهشدن پلکها دارند. آسیب به این عضلات یا اعصاب کنترلکننده آنها (مانند شاخههای عصب صورت) در حین جراحی میتواند منجر به اختلال در عملکرد پلک و باز ماندن چشم شود.
- بروز واکنشهای اسکار نامناسب: در برخی افراد، فرایند ترمیم زخم میتواند منجر به تشکیل بافت فیبروز یا اسکار (جای زخم) بیش از حد شود. این بافت اسکار سفت و غیرقابلانعطاف میتواند مانع از حرکت روان پلکها و بستهشدن کامل آنها گردد.
- وجود بیماریهای زمینهای پنهان: گاهی اوقات، بیماریهای زمینهای که قبل از جراحی تشخیص داده نشدهاند یا تشدید شدهاند، میتوانند در بروز لاگوفتالموس نقش داشته باشند. بهعنوانمثال، مشکلات تیروئید (مانند بیماری گریوز) یا برخی بیماریهای عصبی-عضلانی میتوانند بر عملکرد پلکها تأثیر بگذارند. مشاوره کامل پزشکی قبل از جراحی برای شناسایی این موارد ضروری است.
- گیرافتادن سپتوم اوربیتال: سپتوم اوربیتال یک غشای نازک است که در اطراف چشم قرار دارد. در حین جراحی، این غشاء ممکن است در مسیر ترمیم پلک گیر کند و مانع از حرکت طبیعی آن و بستهشدن کامل چشم شود.
علائم و نشانههای باز ماندن چشم پس از بلفاروپلاستی
این علائم میتوانند از خفیف تا شدید متغیر باشند و معمولاً شامل موارد زیر میشوند:
- عدم توانایی کامل یا جزئی در بستن چشم، بهویژه هنگام خواب: این اصلیترین و واضحترین نشانه است. ممکن است متوجه شوید که پلکهایتان هنگام خواب به طور کامل بسته نمیشوند و شکاف کوچکی بین آنها باقی میماند. این وضعیت میتواند باعث احساس خشکی و ناراحتی صبحگاهی شود.
- خشکی شدید چشم، سوزش، خارش یا احساس جسم خارجی (مانند شن یا ماسه): به دلیل عدم بستهشدن کامل پلک و تبخیر زیاد اشک، سطح چشم خشک میشود. این خشکی میتواند منجر به احساس سوزش، خارش، و احساس وجود چیزی در چشم شود.
- اشکریزش غیرعادی و مداوم (بهعنوان واکنش بدن به خشکی): باوجود خشکی چشم، ممکن است متناقض به نظر برسد، اما بدن در واکنش به خشکی شدید، شروع به تولید بیش از حد اشک میکند.
- قرمزی و تحریکپذیری مزمن چشم: خشکی و التهاب مداوم سطح چشم میتواند منجر به قرمزی و تحریکپذیری چشمها شود که ممکن است با گذشت زمان نیز بهبود نیابد.
- تاری دید یا دوبینی موقت: خشکی شدید قرنیه میتواند منجر به تاری دید موقت شود. در موارد نادرتر و در صورت آسیب به عضلات یا اعصاب کنترلکننده حرکت چشم، ممکن است دوبینی نیز تجربه شود.
- حساسیت زیاد به نور (فتوفوبیا): چشمهای تحریکشده و خشک معمولاً نسبت به نور حساستر میشوند. این حساسیت میتواند باعث ناراحتی در محیطهای روشن شود.
- درد یا ناراحتی مداوم در ناحیه چشم: درحالیکه درد خفیف پس از جراحی طبیعی است، درد مداوم و روبهافزایش، بهخصوص در ترکیب با سایر علائم، میتواند نشانهای از مشکل جدیتر باشد.
پیشگیری از باز ماندن چشم پس از بلفاروپلاستی
انتخاب جراح زیبایی باتجربه
شاید مهمترین گام در پیشگیری از باز ماندن چشم، انتخاب یک جراح باتجربه و ماهر در زمینه جراحیهای پلک باشد. یک جراح متخصص، با دانش عمیق از آناتومی پیچیده چشم و پلک و با مهارت کافی، میتواند با دقت و ظرافت لازم، مقدار مناسبی از بافت (پوست، چربی و عضله) را برداشت کند و از برداشت بیش از حد که منجر به لاگوفتالموس دائمی میشود، جلوگیری نماید.
رعایت دقیق توصیههای پزشک پس از جراحی
پس از انجام جراحی، نقش بیمار در فرایند بهبودی و پیشگیری از عوارض بسیار حیاتی است. رعایت دقیق توصیههای پزشک برای مراقبتهای پس از عمل، میتواند به بهبودی سریعتر و کاهش خطر بروز مشکلات کمک کند:
- استفاده منظم از قطرهها و پمادهای تجویز شده
- عدم مالش یا فشار به چشمها
- حفظ بهداشت و مراقبت از محل بخیهها
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیتهای شدید
روشهای درمان باز ماندن چشم بعد از عمل بلفاروپلاستی
درمانهای غیرجراحی (برای موارد موقت یا خفیف)
این روشها عمدتاً برای محافظت از چشم در برابر خشکی و عوارض ناشی از آن و همچنین کمک به بهبودی طبیعی به کار میروند:
استفاده از قطرههای چشمی اشک مصنوعی و پمادهای مرطوبکننده: استفاده منظم از اشک مصنوعی (بدون مواد نگهدارنده ترجیحاً) در طول روز و پمادهای مرطوبکننده چشمی مانند پماد ویتامین A یا ژلهای مرطوبکننده، به حفظ رطوبت سطح چشم و جلوگیری از آسیب قرنیه کمک زیادی میکند.
- استفاده از چشمبند یا چسب مخصوص هنگام خواب: برای محافظت بیشتر از چشم و جلوگیری از خشکی در طول شب، پزشک ممکن است استفاده از چشمبندهای نرم یا چسبهای مخصوص پلک را توصیه کند. این کار به بسته نگهداشتن پلکها در حین خواب کمک میکند و از تبخیر اشک جلوگیری مینماید.
- ماساژ ملایم پلکها: در برخی موارد، ماساژ ملایم و اصولی پلکها (فقط در صورت توصیه و آموزش صحیح توسط پزشک) میتواند به کاهش تورم، بهبود گردش خون و افزایش انعطافپذیری بافتها کمک کند. ماساژ نادرست میتواند مضر باشد، بنابراین حتماً از پزشک خود راهنمایی بگیرید.
- کمپرس سرد: در روزهای ابتدایی پس از جراحی، استفاده از کمپرس سرد به کاهش تورم و کبودی کمک میکند که میتواند به نوبه خود، توانایی بستن پلک را بهبود بخشد.
- استفاده از دستگاه بخور: قراردادن دستگاه بخور در اتاقخواب، بهویژه در فصلهای خشک سال، میتواند رطوبت محیط را افزایش دهد و به کاهش خشکی چشم در طول شب کمک کند.
درمانهای دارویی
در صورت بروز عفونت، التهاب شدید یا نیاز به کنترل علائم خاص، پزشک ممکن است داروهای خوراکی یا موضعی دیگری را تجویز کند. این داروها میتوانند شامل آنتیبیوتیکها (در صورت عفونت)، داروهای ضدالتهاب یا استروئیدها (برای کاهش التهاب شدید) باشند.
درمانهای جراحی (برای موارد پایدار یا شدید)
در مواردی که عوارض جدی مانند آسیب قرنیه ایجاد شده باشد و درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند، ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی باشد. این جراحیها پیچیدهتر بوده و توسط جراحان پلاستیک چشم یا جراحان فوقتخصص پلاستیک انجام میشوند:
جراحی ترمیمی برای جبران برداشت بیش از حد بافت: اگر علت اصلی، برداشت بیش از حد پوست یا چربی باشد، جراح ممکن است با پیوند پوست (از نقاط دیگر بدن مانند پشتگوش یا پلک دیگر) یا پیوند چربی، سعی در جبران بافت ازدسترفته و افزایش طول پلک کند تا امکان بستهشدن کامل فراهم شود.
- ترمیم یا تقویت عضلات آسیبدیده پلک: درصورتیکه عضلات کنترلکننده پلک آسیبدیده باشند، جراح ممکن است با روشهای میکروسرجری سعی در ترمیم آنها داشته باشد.
- جراحی برای آزادسازی بافتهای اسکار یا سپتوم گیر افتاده: اگر بافت اسکار سفت یا سپتوم اوربیتال گیر افتاده مانع از حرکت طبیعی پلک شده باشد، جراح میتواند بافتهای فیبروتیک را آزادکرده تا انعطافپذیری پلک بازگردد.
- تغییر موقعیت پلک پایین (کانتوپکسی یا کانتوپلاستی): در برخی موارد، بهخصوص اگر پلک پایین نیز تحتتأثیر قرار گرفته باشد و دچار افتادگی شده باشد (اکتروپیون)، جراحیهایی مانند کانتوپکسی (تقویت گوشه خارجی پلک) یا کانتوپلاستی (بازسازی گوشه خارجی پلک) ممکن است به بستهشدن بهتر پلکها کمک کند.
| نوع عارضه | علل احتمالی | علائم کلیدی | راهکارهای درمانی رایج |
| باز ماندن موقت چشم | تورم و التهاب، اثرات بیهوشی، کشیدگی موقت بافت | عدم بستهشدن کامل (بیشتر هنگام خواب)، خشکی خفیف، سوزش جزئی | اشک مصنوعی و پماد، کمپرس سرد، چشمبند، ماساژ (با توصیه پزشک) |
| باز ماندن پایدار چشم (لاگوفتالموس) | برداشت بیش از حد بافت، آسیب عصب/عضله، اسکار نامناسب | خشکی شدید و مزمن، اشکریزش مداوم، قرمزی، تاری دید، حساسیت به نور، درد | جراحی ترمیمی (پیوند پوست/چربی)، ترمیم عضلانی/عصبی، آزادسازی اسکار، جراحی کانتوپلاستی |
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فوراً با یک متخصص چشمپزشک تماس بگیرید:
- افزایش ناگهانی و شدید درد، قرمزی یا تورم چشم
- تاری دید ناگهانی یا کاهش بینایی
- ترشحات غیرعادی یا چرک از چشم
- عدم بهبود علائم خشکی یا باز ماندن چشم پس از چند هفته
- عدم توانایی کامل در بستن چشم برای مدت طولانی و نگرانی از آسیب قرنیه
به یاد داشته باشید که باز ماندن چشم پس از بلفاروپلاستی یک عارضه قابلمدیریت است که در اغلب موارد موقتی است. کلید موفقیت در این فرایند، انتخاب جراح متخصص باتجربه است بهتر است هنگام انتخاب به قیمت بلفاروپلاستی در شیراز نیز توجه بفرمایید. همواره با حفظ آرامش و ارتباط مستمر با پزشک خود، هرگونه نگرانی یا علامت غیرعادی را در میان بگذارید. تیم شیراز سلامت و دکتر مجید دشتستانی همواره آماده ارائه خدمات تخصصی و راهنماییهای لازم به شما هستند.
سؤالات متداول
آیا باز ماندن چشم پس از بلفاروپلاستی میتواند به نابینایی منجر شود؟
خیر، در اکثر موارد باز ماندن چشم پس از بلفاروپلاستی موقتی است و به نابینایی منجر نمیشود.
چه مدت زمانی طول میکشد تا تورم و کبودی اولیه پس از بلفاروپلاستی که میتواند باعث باز ماندن چشم شود، کاملاً برطرف شود؟
بیشتر این عوارض ظرف ۲ تا ۴ هفته برطرف میشوند، اما بهبودی کامل و نهایی ممکن است چند ماه طول بکشد.
آیا ماساژ پلک برای بهبود باز ماندن چشم پس از جراحی، باید توسط خود بیمار انجام شود یا نیاز به تخصص دارد؟
این کار باید حتماً توسط پزشک یا متخصص آموزشدیده به شما آموزش داده شود. ماساژ نادرست یا بیش از حد میتواند به محل جراحی آسیب برساند یا عوارض را تشدید کند.
